Jazda na suwak. Przepisy, prawa i obowiązki kierowcy

Jazda na suwak stosowana jest w warunkach znacznego zmniejszenia prędkości na jednym lub kilku pasach, a w szczególności wtedy, gdy dochodzi do zwężenia jezdni na skutek jakiejś przeszkody i zachodzi konieczność włączenia się do ruchu. Przepisy stwierdzają, że gdy jeden z pasów jest nieprzejezdny lub kończy się, znajdujący się na nim pojazd ma pierwszeństwo przy zmianie pasa ruchu. Jednak muszą być spełnione dwa warunki:

• powinno nastąpić znaczne zmniejszenie prędkości,
• taki pojazd lub jeden zespół pojazdów nie ma pierwszeństwa przed autem, które już ustąpiło pierwszeństwa innemu kierowcy.

Przepisy nie przyznają kierowcy jadącemu pasem zanikającym bezwzględnego prawa do natychmiastowego wjazdu. Nadal musi on zachować szczególną ostrożność, odpowiednio wcześnie zasygnalizować manewr i upewnić się, że może go bezpiecznie rozpocząć.

Jak działa jazda na suwak na drodze dwupasmowej?

Żeby to zobrazować i dobrze zrozumieć, najlepiej prześledzić taką sytuację na konkretnym przykładzie. Wyobraź sobie, że doszło do kolizji na drodze z dwoma pasami ruchu. Na lewym istnieje możliwość kontynuacji jazdy, a prawy został zablokowany – tworzy się więc korek. W myśl nowych przepisów, by rozładować zator, kierowcy z każdego pasa ruchu powinni naprzemiennie poruszać się do przodu. Czyli najpierw pierwszeństwo ma osoba kierująca pojazdem z pasa lewego, potem z prawego, a następnie znowu z lewego itd.

W wyniku tego ruch na drodze obserwowany z góry przypomina zapinanie zamka, stąd też często pojawia się określenie – jazda na suwak lub na zamek. Dzięki temu możliwe jest szybkie rozładowanie zatoru na danym odcinku drogi bez łamania przepisów i liczenia na uprzejmość innych kierowców. Jadący po pasie ruchu, na którym istnieje możliwość kontynuacji jazdy, mają obowiązek ustąpić pierwszeństwo jednemu pojazdowi lub jednemu zespołowi pojazdów i nie zależy to tylko od ich dobrej woli.

Ze względów bezpieczeństwa osoby poruszające się dwoma pasami ruchu powinny utrzymywać zbliżoną prędkość. Zalecane jest też dbanie o zachowanie właściwych odstępów między autami – aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia stłuczki.

Jak działa jazda na suwak na drodze trzypasmowej?

Osobną kolejność przewidziano dla jezdni z trzema pasami ruchu, gdy nie ma możliwości kontynuowania jazdy żadnym z dwóch skrajnych pasów, a przejezdny pozostaje pas środkowy. Taka sytuacja może wystąpić np. podczas robót drogowych, jeżeli zwężenie obejmuje jednocześnie pas biegnący z prawej i lewej strony.

Kierujący poruszający się środkowym pasem jest obowiązany bezpośrednio przed zwężeniem umożliwić wjazd jednemu pojazdowi albo jednemu zespołowi pojazdów z prawego pasa, a następnie jednemu pojazdowi lub zespołowi z lewego pasa. Dopiero po przepuszczeniu samochodów z obu stron może ruszyć dalej. Tę samą kolejność powtarza kolejny kierowca znajdujący się na pasie przejezdnym.

Jeżeli kończy się tylko jeden z dwóch skrajnych pasów, nie stosuje się opisanej kolejności z prawej i lewej strony. Kierowca na pasie sąsiednim umożliwia wówczas zmianę pasa jednemu pojazdowi z tej strony, po której występuje przeszkoda albo zanika jezdnia.

Ta metoda jazdy obowiązuje od lat w wielu krajach, takich jak: Austria, Belgia, Czechy, Niemcy, Słowacja, Słowenia, Litwa lub Polska i ma wiele zalet. Po pierwsze, umożliwia szybkie zmniejszenie długości zatoru i poprawienie płynności ruchu. Po drugie, minimalizuje zdenerwowanie i agresję kierowców, którzy nie muszą czekać w nieskończoność na swoją kolej, bo wiedzą, kiedy nadejdzie. Po trzecie, dana droga pozostaje przejezdna pomimo zwężenia lub innego powodu wystąpienia przeszkody.

Jazda na suwak ma więc na celu poprawienie bezpieczeństwa na drogach i rozładowanie dużego ruchu pojazdów. Dzięki niej przemieszczanie się po centrach miast staje się płynniejsze i szybsze, a co za tym idzie – ekonomiczniejsze i ekologiczniejsze niż zwykle. Mniej czasu spędzonego w korkach to mniejsze zużycie paliwa i niższa emisja spalin.

Przeczytaj też: Podatek od sprzedaży samochodu. Kto i kiedy musi go zapłacić?

Przepisy dotyczące jazdy na suwak opisuje Ustawa Prawo o ruchu drogowym, a konkretnie Art. 22. ustęp 4a oraz 4b. Dotyczą one sytuacji, gdy jeden z pasów jezdni kończy się lub jest zablokowany. W takim przypadku zostaje zawieszone pierwszeństwo pojazdu, który nie zmienia pasa, a zaczynają obowiązywać zasady jazdy na suwak. Za niezastosowanie się do przepisów kierowca może zostać ukarany mandatem w wysokości od 300 do 3 000 zł, w zależności od tego, jak zostanie zakwalifikowane zdarzenie.

Zatem jak wygląda kwestia pierwszeństwa w przypadku zablokowanego lub kończącego się pasa? Oto kilka zasad, które pomogą Ci zachować się prawidłowo. Zwróć przede wszystkim uwagę na to, że jazda na suwak obowiązuje tylko na drodze, na której wyznaczone zostały co najmniej dwa pasy ruchu, a dodatkowo nastąpiło znaczące zmniejszenie prędkości. Czyli nie dotyczy to sytuacji, gdy oba pasy ruchu są zajęte, ale wszystkie auta poruszają się ze znaczną prędkością, na przykład poza terenem zabudowanym.

Czy jazda na suwak obowiązuje bez znaku?

Po spełnieniu tych warunków obowiązuje jazda na suwak, bez względu na obecność znaku lub jego brak. Znak ostrzegający o zwężeniu albo tablica pokazująca układ jezdni pomagają jednak wcześniej rozpoznać utrudnienie.

Widząc je, kierowca powinien dojechać do punktu położonego bezpośrednio przed miejscem wystąpienia przeszkody lub zanikania pasa. Samo zauważenie znaku kilkaset metrów wcześniej nie daje podstawy do natychmiastowego wjazdu pomiędzy samochody jadące pasem sąsiednim.

Odrębna sytuacja występuje, gdy ruchem kieruje policjant albo inna uprawniona osoba. Jej polecenia mają pierwszeństwo przed sygnalizacją świetlną, znakami i ogólnymi zasadami ruchu. Kierowcy powinni wtedy przejeżdżać w kolejności wskazanej przez osobę kierującą ruchem, nawet jeżeli czasowo odbiega ona od układu naprzemiennego.

Czy wolno blokować kończący się pas?

Kierowcy mogą korzystać z pasa zanikającego aż do miejsca, w którym dalsza jazda staje się niemożliwa. Dotyczy to również sytuacji, gdy kolejka na sąsiednim pasie jest znacznie dłuższa. Dojazd do zwężenia nie stanowi omijania zatoru w sposób niezgodny z przepisami. Jest elementem prawidłowego wykorzystania całej dostępnej szerokości jezdni.

Niedopuszczalne jest natomiast zajmowanie dwóch pasów jednocześnie, zjeżdżanie na sąsiedni tor ruchu w celu zatrzymania innych samochodów albo utrzymywanie pojazdu na linii rozdzielającej pasy. Takie blokowanie kończącego się pasa utrudnia ruch i może stworzyć zagrożenie. Kierowca nie ma prawa samodzielnie decydować, od którego miejsca inni uczestnicy powinni ustawić się w jednej kolejce.

Swobodny dojazd obu kolumn do zwężenia zmniejsza długość zajętego odcinka drogi. Ogranicza również ryzyko zablokowania wcześniejszego skrzyżowania, zjazdu albo przejścia dla pieszych. Dzięki temu prawidłowo stosowana zasada nie tylko zapobiega powstawaniu niepotrzebnych korków, lecz także pozostawia przejezdne pozostałe części układu drogowego.

W przypadku jazdy na suwak pojazd poruszający się po pasie, który za chwilę się skończy lub jest zablokowany, ma pierwszeństwo, ale tylko przed jego końcem. Czyli musi on być pierwszy w kolejce.

Pamiętaj, że jeżeli zostaniesz wpuszczony na nowy pas ruchu przez jakiegoś uprzejmego kierowcę przed końcem Twojego pasa, to masz obowiązek sam udzielić pierwszeństwa pojazdowi znajdującemu się na kończącym się odcinku drogi. Nie chodzi tutaj o oddanie przysługi innemu użytkownikowi, a o przestrzeganie obowiązujących przepisów.

Sytuacje, w których można stosować jazdę na suwak, wydają się jasno określone i obejmują głównie poruszanie się w warunkach znacznego zmniejszenia prędkości. Jednak wielu kierowców nieprawidłowo interpretuje nowe przepisy, np. próbują wymuszać pierwszeństwo, zanim dojadą do końca swojego pasa ruchu. Z drugiej strony, wielu kierowców nie jest jeszcze świadomych zmian, jakie zaszły w przepisach prawnych. Dlatego ważne jest zachowanie ostrożności podczas manewrów tego typu – dla własnego i innych bezpieczeństwa.

Jak pozostawić miejsce na bezpieczną zmianę pasa?

Kierowca na przejezdnym pasie powinien odpowiednio wcześnie zwiększyć odstęp od poprzedzającego samochodu. Zwykle wystarczy spokojnie zmniejszyć nacisk na pedał przyspieszenia. Gwałtowne hamowanie dopiero przed zwężeniem może zaskoczyć osoby jadące z tyłu i zaburzyć tempo całej kolumny.

Osoba z pasa zanikającego powinna utrzymywać prędkość zbliżoną do samochodów znajdujących się obok i dostosować swoje położenie do przygotowanej luki. Kierunkowskaz informuje o zamiarze wykonania manewru, ale nie zwalnia z obserwowania zachowania innych uczestników. Jeżeli miejsce nie zostało jeszcze utworzone, nie należy przyspieszać i gwałtownie wjeżdżać przed pojazd poruszający się pasem sąsiednim.

Po wpuszczeniu jednego samochodu kierujący na pasie przejezdnym może ruszyć dalej. Następny pojazd z kończącego się pasa powinien zaczekać na miejsce pozostawione przez kolejnego kierowcę. Zachowanie takiej kolejności zapobiega wjeżdżaniu kilku aut w jedną lukę i pozwala utrzymać równomierny rytm przejazdu przez zwężenie.

Polecamy również: Droga wewnętrzna. Przepisy, jak właściwie się po niej poruszać

Jak to często bywa, w momencie pojawienia się nowych przepisów wielu kierowców ma już w głowie ich własną interpretację. Takie zachowanie może być groźnie i prowadzić do powstania niebezpiecznych sytuacji na drogach. Dlatego też każdy kierowca powinien zapoznać się z kodeksem i zapamiętać, co to jest jazda na suwak, jak również, kiedy może być stosowana, a kiedy nie. 

Od tej zasady są jednak pewne wyjątki. Kierowca nie ma pierwszeństwa, gdy porusza się pasem niezablokowanym. Wiele osób próbuje wykorzystać zasadę jazdy na suwak, do zmiany pasa ruchu tuż przed jego końcem, by ominąć inne stojące pojazdy – tym samym kierujący pojazdami poruszającymi się po zablokowanym pasie muszą dłużej czekać na swoją kolej.

Jest jeszcze jeden wyjątek, gdy zabroniona jest jazda na suwak. Przepisy mówią jasno, że nie ma pierwszeństwa auto zmieniające pas ruchu, gdy nie wystąpiło znaczące zmniejszenie prędkości. Jeżeli wolniej jedzie się tylko na pasie kończącym się, to w takim przypadku jazda na suwak nie jest obowiązkowa, a kierujący samochodami poruszającymi się po nim muszą zaczekać na okazję do włączenia się do ruchu drogowego.

Wielu kierowców o tym zapomina i próbuje wymuszać pierwszeństwo w przypadku zwężenia jezdni z dwóch do jednego pasa. W takich sytuacjach obowiązują ogólne zasady ustępowania pierwszeństwa i należy ono do osób, które już znajdują się na danym pasie ruchu – tak samo, jak przy włączaniu się na drogę główną z drogi podporządkowanej. Jazda na suwak jest wtedy ewentualnie kwestią uprzejmości kierowców. To każdy z nich decyduje o tym, czy wpuści pojazd z kończącego się pasa. Powinien jednak uważać na to, by taka uprzejmość nie stanowiła zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego.

Czy na pasie do skrętu obowiązuje jazda na suwak?

Pas przeznaczony wyłącznie do skrętu nie staje się pasem kończącym tylko dlatego, że nie można kontynuować nim jazdy na wprost. Jego dalszy przebieg został wyznaczony strzałkami kierunkowymi lub znakami umieszczonymi nad jezdnią. Kierowca, który ustawił się na nim, a następnie postanowił jechać prosto, musi zmienić pas na ogólnych zasadach. Pozostali uczestnicy nie mają obowiązku tworzenia dla niego miejsca.

Zasada jazdy na suwak nie uprawnia również do korzystania z pasa przeznaczonego dla autobusów, pasa awaryjnego ani pobocza. Kierowca nie może wjechać na taką część drogi tylko po to, aby ominąć kolejkę, a następnie zażądać wpuszczenia przed zwężeniem. Obowiązek umożliwienia zmiany pasa dotyczy pojazdu, który porusza się nim zgodnie z przepisami.

Pierwszeństwa nie daje także dojazd do miejsca, przed którym pasy rozdziela linia ciągła. Jeżeli oznakowanie nakazuje wcześniejsze opuszczenie pasa albo sygnalizator nad jezdnią zabrania dalszej jazdy, manewr trzeba wykonać przed rozpoczęciem zakazu. Suwak nie pozwala przekraczać linii ciągłej ani ignorować sygnału zamykającego pas.

Czy jazda na suwak obowiązuje przy połączeniu dwóch dróg?

Samo miejsce, w którym pasy ruchu łączą się, nie wystarcza do zastosowania suwaka. Przepisy dotyczą jezdni mającej więcej niż jeden pas w tym samym kierunku. Jeżeli kierowca wyjeżdża z drogi podporządkowanej, posesji, parkingu albo stacji paliw, musi zastosować się do zasad pierwszeństwa obowiązujących przy takim manewrze.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której droga dojazdowa przechodzi w dodatkowy pas tej samej jezdni. Jeśli pas ten później zanika, a cały ruch odbywa się w warunkach znacznego spowolnienia, mogą zostać spełnione przesłanki jazdy na suwak. Znaczenie ma więc nie wcześniejszy przebieg drogi, lecz układ pasów bezpośrednio przed zwężeniem oraz rzeczywisty brak możliwości kontynuowania jazdy jednym z nich.

Kierowca powinien zwrócić uwagę na linie prowadzące, strzałki na nawierzchni i znaki określające pierwszeństwo. Pozwalają one ustalić, czy wykonuje zwykłą zmianę pasa na jednej jezdni, czy wjeżdża na inną drogę. W drugim przypadku suwak nie zastępuje reguł obowiązujących na skrzyżowaniu.

Najpierw należy zatrzymać samochód w sposób, który nie stworzy kolejnego zagrożenia, i sprawdzić stan wszystkich uczestników. Jeżeli ktoś został ranny, trzeba udzielić mu pomocy, wezwać służby pod numerem 112 i pozostawić pojazdy na miejscu. Nie należy wykonywać czynności, które mogłyby utrudnić późniejsze ustalenie przebiegu wypadku.

Jeżeli zdarzenie spowodowało wyłącznie uszkodzenia pojazdów, samochody trzeba możliwie szybko usunąć z jezdni. Pozostawienie ich bez potrzeby bezpośrednio przed miejscem zwężenia może zablokować wszystkie dostępne pasy i stworzyć zagrożenie dla kolejnych kierowców. Gdy przestawienie auta nie jest możliwe, miejsce należy odpowiednio oznakować za pomocą świateł awaryjnych i trójkąta ostrzegawczego.

Przed usunięciem samochodów warto wykonać zdjęcia, o ile można to zrobić bez wchodzenia pod nadjeżdżające pojazdy. Fotografie powinny przedstawiać położenie aut, przebieg linii rozdzielających pasy, początek zwężenia, ustawienie znaków oraz zakres uszkodzeń. Przy sporze dotyczącym zmiany pasa szczególne znaczenie może mieć miejsce kontaktu obu samochodów i odległość od końca pasa.

Uczestnicy powinni wymienić się danymi osobowymi, numerami rejestracyjnymi oraz informacjami o zawartych umowach OC. W oświadczeniu należy wskazać datę, godzinę i miejsce zdarzenia, opisać kierunek jazdy obu pojazdów oraz sporządzić prosty szkic układu pasów. Dokument powinien zawierać również opis widocznych uszkodzeń i podpisy kierowców.

Policję należy wezwać, jeżeli uczestnicy nie są zgodni co do przebiegu zdarzenia, jeden z nich odmawia podania danych albo zachodzi podejrzenie, że kierował po użyciu alkoholu lub innego środka odurzającego. Interwencja jest również konieczna, gdy którykolwiek uczestnik doznał obrażeń. Sam spór o to, czy w danych warunkach obowiązywała jazda na suwak, nie powinien być rozstrzygany na środku jezdni kosztem bezpieczeństwa pozostałych osób.

Wiesz już, co to jest jazda na suwak? Po przeczytaniu tego artykułu powinieneś znać już zasady, jakimi należy się kierować podczas stosowania tej metody poruszania się w ruchu drogowym. Wzajemne ustępowanie sobie pierwszeństwa, zachowanie ostrożności oraz skupienie się na aktualnej sytuacji na drodze to podstawowe warunki sprawnego i bezpiecznego przemieszczania się za pomocą pojazdów mechanicznych.

Bez względu na to, jaką czujność zachowasz w trasie, na wiele sytuacji, które mogą Ci się przydarzyć, nie masz wpływu. Dlatego też warto zapewnić sobie ochronę od finansowych skutków spowodowanych szkód osobowych i rzeczowych. Może Ci ją zapewnić zakup ubezpieczenia OC lub Pakietu OC z MiniAssistance po Wypadku. W LINK4 w obu przypadkach sprawdzisz cenę w kalkulatorze online, telefonicznie po numerem (22) 444 44 23 lub spotykając się z agentem współpracującym z LINK4.

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Zobacz też: Rejestracja samochodu Jasło, Rejestracja samochodu Katowice

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970980602.