Mandat z fotoradaru. Po jakim czasie przychodzi i jak go zapłacić?

Fotoradary są częścią automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym, a ich sieć jest rozbudowywana. Jak działa takie urządzenie? 

Fotoradar to stacjonarne urządzenie rejestrujące prędkość chwilową pojazdu, montowane w pasie drogowym na maszcie lub w obudowie. Ujawnianie przekroczeń prędkości i niestosowania się do sygnałów świetlnych przez takie urządzenia należy do Inspekcji Transportu Drogowego (art. 129g ust. 1 Prawa o ruchu drogowym), a w praktyce zajmuje się tym CANARD, czyli komórka Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego.

O stacjonarnym urządzeniu rejestrującym kierowców uprzedza znak D-51 „automatyczna kontrola prędkości”, a o odcinkowym pomiarze prędkości – znaki D-51a i D-51b. Oznakowanie dotyczy urządzeń stacjonarnych, więc nie każdy pomiar prędkości jest poprzedzony znakiem. Dzięki tym urządzeniom kontrola prędkości może być prowadzona bez angażowania patrolu. Nie ma wtedy potrzeby wstrzymywania ruchu. 

Fotoradar mierzy prędkość przejeżdżającego pojazdu, a gdy przekroczy ona ustawiony próg, wykonuje zdjęcie. Rejestrowany materiał obejmuje pojazd z widocznym numerem rejestracyjnym, zarejestrowaną prędkość, obowiązujący limit oraz datę, godzinę i miejsce zdarzenia. Zdjęcie nie zawsze pozwala rozpoznać osobę kierującą. Ustawa wymaga, by warunki techniczne takich urządzeń uwzględniały możliwość błędu kierowcy do 10 km/h włącznie (art. 129h ust. 5 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym), dlatego najmniejsze przekroczenia w praktyce nie są rejestrowane. 

W systemie automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym, który prowadzi CANARD, działają cztery rodzaje urządzeń:

• fotoradary stacjonarne – mierzą prędkość chwilową w jednym punkcie;
• urządzenia odcinkowego pomiaru prędkości – liczą prędkość średnią na całym kontrolowanym odcinku; 
• urządzenia rejestrujące przejazd na czerwonym świetle – działają na skrzyżowaniach i wybranych przejazdach kolejowo-drogowych; 
• urządzenia mobilne – przewożone w nieoznakowanych pojazdach CANARD.

Policja prowadzi kontrolę prędkości osobno – ręcznymi miernikami, radarami i wideorejestratorami w pojazdach służbowych (art. 129 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym). Mandat za przekroczenie prędkości jest w obu przypadkach taki sam, bo zależy od skali naruszenia, a nie od tego, kto je ujawnił.

Gdzie trafiają informacje z fotoradarów?

Do systemu obsługiwanego przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD) trafiają m.in. informacje o czasie i miejscu zdarzenia, zarejestrowanej prędkości, obowiązującym limicie oraz zdjęcie pojazdu z widocznym numerem rejestracyjnym. Nowoczesne urządzenia mogą monitorować jednocześnie kilka pasów ruchu i przypisywać wyniki pomiaru do konkretnych pojazdów.

Stacjonarne fotoradary działające w systemie CANARD mają żółte obudowy. O ich lokalizacji kierowców informuje znak D-51 „automatyczna kontrola prędkości”, umieszczany przed urządzeniem zgodnie z zasadami określonymi w przepisach.

Zarejestrowany materiał jest przekazywany do systemu CANARD, który funkcjonuje w strukturach Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. Samo wykonanie zdjęcia nie oznacza automatycznego nałożenia mandatu na właściciela pojazdu. Dane właściciela pojazdu organ ustala na podstawie numeru rejestracyjnego w centralnej ewidencji pojazdów. W dalszym postępowaniu konieczne jest ustalenie osoby odpowiedzialnej za popełnienie wykroczenia.

Przeczytaj również: Mandat za złe parkowanie. Jakie kary grożą kierowcy?

Pierwsze pismo wysłane przez CANARD do właściciela pojazdu nie jest jeszcze mandatem. Jest to wezwanie do wskazania kierującego pojazdem – zawiera informacje o zarejestrowanym naruszeniu oraz oświadczenia służące do ustalenia, kto prowadził pojazd w chwili popełnienia wykroczenia. Właściciel może wskazać siebie jako kierującego, wskazać inną osobę albo złożyć oświadczenie o niewskazaniu osoby, której powierzył pojazd.

Na odpowiedź na wezwanie CANARD przewiduje 7 dni od dnia jego odbioru. To termin wyznaczony przez organ, a nie ustawowy – jego przekroczenie nie kończy sprawy, dlatego oświadczenie warto odesłać także po tym czasie. Dokumenty można odesłać pocztą albo złożyć za pośrednictwem elektronicznego Biura Obsługi Klienta CANARD.

Ile trzeba czekać na pierwsze pismo z fotoradaru?

Nie ma jednego stałego terminu, po którym każde wezwanie z fotoradaru musi dotrzeć do właściciela pojazdu. Czas zależy m.in. od momentu przekazania i analizy materiału, ustalenia danych pojazdu oraz przebiegu dalszych czynności.

Pierwszy list z CANARD może dotrzeć stosunkowo szybko, ale zdarzają się także sprawy wymagające dłuższego ustalania okoliczności. Sam fakt, że od zarejestrowania wykroczenia minęło kilka tygodni, nie oznacza więc, że postępowanie zostało zakończone.

Kiedy właściwy mandat może zostać wystawiony?

Mandat karny jest wystawiany dopiero po ustaleniu sprawcy i otrzymaniu prawidłowo wypełnionego oświadczenia, w którym kierujący wyrazi zgodę na przyjęcie mandatu.

Mandatu nie można nałożyć po upływie 60 dni od dnia ustalenia sprawcy wykroczenia (art. 97 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). W przypadku naruszeń z fotoradaru CANARD liczy ten termin od dnia, w którym sprawca w oświadczeniu zgodził się przyjąć mandat. Nie należy go natomiast liczyć od dnia wykonania zdjęcia przez fotoradar.

Niezależnie od terminu na wystawienie mandatu obowiązuje przedawnienie karalności. Karalność wykroczenia ustaje po roku od jego popełnienia, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie – po 3 latach od popełnienia (art. 45 § 1 Kodeksu wykroczeń). To górna granica czasu, w którym sprawa z fotoradaru może się jeszcze toczyć.

Po wystawieniu mandat może zostać przesłany listem poleconym albo doręczony elektronicznie osobie, która wcześniej wyraziła zgodę na korzystanie z elektronicznego Biura Obsługi Klienta CANARD.

Jeżeli sprawca nie wyrazi zgody na przyjęcie mandatu, sprawa może zostać skierowana do sądu. Sam upływ czasu potrzebnego na ustalenie kierującego nie powoduje automatycznie zakończenia postępowania.

Właściciel lub posiadacz pojazdu ma obowiązek wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył samochód do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, a właściciel lub posiadacz nie mógł temu zapobiec.

Niewskazanie kierującego stanowi odrębne wykroczenie. Może polegać zarówno na wyraźnej odmowie wskazania osoby, której powierzono pojazd, jak i na nieudzieleniu odpowiedzi na wezwanie. Wysokość grzywny zależy od rodzaju sprawy, w której organ żąda wskazania kierującego:

• w sprawie o przestępstwo – nie mniej niż 4 000 zł;
• w sprawie o spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym – nie mniej niż 2 000 zł;
• w sprawie dotyczącej przekroczenia dopuszczalnej prędkości – dwukrotność grzywny przewidzianej za dane przekroczenie, ale nie mniej niż 800 zł;
• w sprawie o pozostałe wykroczenia – nie mniej niż 500 zł.

W postępowaniu mandatowym za niewskazanie kierującego można nałożyć grzywnę do 8 000 zł. Jeżeli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść nawet 30 000 zł – art. 24 § 1a Kodeksu wykroczeń wymienia niewskazanie kierującego wśród wykroczeń objętych podwyższonym pułapem.

Brak możliwości rozpoznania twarzy kierowcy na zdjęciu z fotoradaru nie zwalnia właściciela z obowiązku wskazania, komu powierzył pojazd. Organ pyta bowiem o osobę, której samochód został oddany do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.

Podstawą do zapłaty grzywny jest dopiero wystawiony mandat karny. Pierwsze pismo przesłane przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD) służy przede wszystkim ustaleniu osoby, która kierowała pojazdem, dlatego nie zawiera wezwania do natychmiastowej zapłaty kary.

Po przyjęciu mandatu kierowca ma 7 dni na jego opłacenie. Ustawa liczy ten termin od daty przyjęcia mandatu (art. 98 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia), co przy mandacie doręczanym pocztą oznacza dzień pokwitowania odbioru. Dotyczy to mandatu kredytowanego, czyli najczęściej stosowanej formy w przypadku osób mających miejsce stałego zamieszkania lub pobytu w Polsce.

Każdy mandat wystawiony przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD) ma przypisany indywidualny numer rachunku bankowego. Znajduje się on na dokumencie mandatu. Płatności można dokonać przez bankowość elektroniczną, w banku albo na poczcie. Warto zachować potwierdzenia przelewu do czasu rozliczenia mandatu.

W tytule przelewu należy podać dane pozwalające prawidłowo przypisać wpłatę, w szczególności serię i numer mandatu, numer PESEL oraz imię i nazwisko ukaranego. Jeżeli kierowca otrzymał kilka mandatów, każdy z nich należy opłacić osobno na rachunek wskazany na odpowiednim dokumencie. Serię i numer mandatu oraz datę jego wystawienia wymaga sama ustawa – ich brak lub błąd może być podstawą odmowy realizacji wpłaty (art. 102a § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).

Co się stanie, jeśli nie zapłacisz mandatu w terminie?

Przyjęty mandat staje się prawomocny, a brak zapłaty nie powoduje jego anulowania. W takiej sytuacji, jeżeli grzywna nie zostanie uiszczona w wymaganym terminie, należność może zostać dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W razie trudnej sytuacji finansowej ukarany może złożyć wniosek m.in. o rozłożenie należności na raty, odroczenie terminu zapłaty albo umorzenie jej w całości lub części. Wniosek można złożyć dopiero po przyjęciu mandatu i powinien on zawierać uzasadnienie oraz dokumenty potwierdzające sytuację wskazaną przez wnioskodawcę.

Przy dokonywaniu płatności warto korzystać wyłącznie z danych zawartych na otrzymanym mandacie. CANARD ostrzega przed fałszywymi wiadomościami i wezwaniami do zapłaty zawierającymi linki lub obce numery rachunków. Jak podaje GITD, CANARD nie wysyła informacji o mandatach SMS-em i nie przesyła linków do zapłaty – korespondencja idzie pocztą albo przez eBOK CANARD.

Jeżeli uważasz, że mandat został nałożony niesłusznie, przed jego przyjęciem warto dokładnie sprawdzić informacje dotyczące zdarzenia. Znaczenie mogą mieć m.in. data i miejsce pomiaru, numer rejestracyjny pojazdu, zarejestrowana prędkość, obowiązujący limit oraz materiał fotograficzny.

Sprawca ma prawo odmówić przyjęcia mandatu. Odmowa nie oznacza jednak umorzenia sprawy. W takim przypadku organ może skierować do sądu wniosek o ukaranie. Sąd samodzielnie ocenia materiał dowodowy i rozstrzyga, czy doszło do popełnienia wykroczenia oraz kto ponosi za nie odpowiedzialność. Postępowanie może zakończyć się zarówno uniewinnieniem, jak i ukaraniem sprawcy.

Inaczej wygląda sytuacja po przyjęciu mandatu i jego uprawomocnieniu. Nie można wówczas po prostu odwołać się od niego dlatego, że kierowca zmienił zdanie. Prawomocny mandat może zostać uchylony przez sąd tylko w określonych przypadkach, np. gdy grzywnę nałożono za czyn, który nie stanowił wykroczenia. Wniosek ukaranego o uchylenie mandatu w takich przypadkach trzeba złożyć w ciągu 7 dni od jego uprawomocnienia (art. 101 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Termin ten nie obowiązuje, gdy podstawą uchylenia jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu, na podstawie którego nałożono grzywnę – wtedy sąd może uchylić mandat w każdym czasie.

Sprawdź też: Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu – mandat i punkty karne

Informacje o mandacie można sprawdzić online. Wybór odpowiedniej usługi zależy od tego, czy chcesz zobaczyć szczegóły sprawy prowadzonej przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD), sprawdzić wystawione mandaty czy zweryfikować punkty karne.

W Elektronicznym Biurze Obsługi Klienta CANARD (eBOK CANARD) można sprawdzić sprawy związane z wykroczeniami zarejestrowanymi przez urządzenia automatycznego nadzoru. Portal umożliwia m.in. odbieranie pism i mandatów, podgląd zdjęć z zarejestrowanych naruszeń oraz sprawdzanie informacji dotyczących prowadzonej sprawy.

Dane o nałożonych mandatach są dostępne również w aplikacji mObywatel. Usługa „Mandaty” pozwala sprawdzić szczegóły swoich mandatów i zweryfikować, czy zostały opłacone. Oddzielna usługa „Punkty karne” pokazuje aktywne i tymczasowe punkty oraz informacje o naruszeniach, za które zostały przypisane.

Czy mandat można sprawdzić w e-Urzędzie Skarbowym?

W e-Urzędzie Skarbowym (e-US) po zalogowaniu można sprawdzić swoje rozliczenia z urzędem skarbowym i opłacić mandat online. Grzywny z mandatów pobiera bowiem naczelnik urzędu skarbowego, a w sprawach prowadzonych przez Inspekcję Transportu Drogowego – organ, który nałożył grzywnę.

Warto jednak rozróżnić sam mandat od prowadzonej przez CANARD sprawy. Jeżeli otrzymałeś dopiero wezwanie do wskazania osoby, która kierowała pojazdem, informacje dotyczące tego postępowania należy sprawdzać przede wszystkim w eBOK CANARD. Na tym etapie mandat może jeszcze nie być wystawiony.

Osoba potrzebująca urzędowego zaświadczenia o liczbie punktów może otrzymać je również w komisariacie Policji.

Wysokość mandatu zależy od tego, o ile kierowca przekroczył dopuszczalną prędkość. W 2026 roku obowiązują następujące stawki:

• do 10 km/h – 50 zł i 1 punkt karny;
• od 11 do 15 km/h – 100 zł i 2 punkty karne;
• od 16 do 20 km/h – 200 zł i 3 punkty karne;
• od 21 do 25 km/h – 300 zł i 5 punktów karnych;
• od 26 do 30 km/h – 400 zł i 7 punktów karnych;
• od 31 do 40 km/h – 800 zł i 9 punktów karnych;
• od 41 do 50 km/h – 1 000 zł i 11 punktów karnych;
• od 51 do 60 km/h – 1 500 zł i 13 punktów karnych;
• od 61 do 70 km/h – 2 000 zł i 14 punktów karnych;
• o 71 km/h i więcej – 2 500 zł i 15 punktów karnych.

Takie same stawki stosuje się niezależnie od tego, czy przekroczenie prędkości zarejestrował fotoradar, odcinkowy pomiar prędkości czy patrol Policji. Znaczenie ma skala naruszenia, a nie sposób jego ujawnienia.

Kiedy mandat za prędkość może być dwa razy wyższy?

Przy poważniejszych przekroczeniach prędkości działa zasada recydywy. Jeżeli kierowca w ciągu dwóch lat od prawomocnego ukarania ponownie popełni to samo wykroczenie, grzywna nie może być niższa niż dwukrotność dolnej granicy ustawowego zagrożenia (art. 38 § 2 Kodeksu wykroczeń). Zasada dotyczy przekroczenia prędkości o ponad 30 km/h, a stawki w taryfikatorze wynoszą:

• od 31 do 40 km/h – 1 600 zł;
• od 41 do 50 km/h – 2 000 zł;
• od 51 do 60 km/h – 3 000 zł;
• od 61 do 70 km/h – 4 000 zł;
• o 71 km/h i więcej – 5000 zł.

Liczba punktów karnych nie podwaja się razem z mandatem. Przykładowo ponowne przekroczenie dopuszczalnej prędkości o ponad 70 km/h może oznaczać 5 000 zł mandatu i 15 punktów karnych.

Kiedy za przekroczenie prędkości można stracić prawo jazdy?

Od 3 marca 2026 roku przepisy przewidują zatrzymanie prawa jazdy na 3 miesiące za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h nie tylko w obszarze zabudowanym. Zmianę wprowadziła ustawa z 17 października 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1676), a podstawą zatrzymania dokumentu jest art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym.

Taka sankcja obowiązuje również na jednojezdniowych drogach dwukierunkowych poza obszarem zabudowanym. Kierowca może więc stracić prawo jazdy na 3 miesiące także wtedy, gdy znacznie przekroczy limit na zwykłej drodze krajowej lub wojewódzkiej poza miejscowością. Przepis obejmuje tylko te dwie kategorie dróg – nie dotyczy dróg dwujezdniowych, autostrad ani dróg ekspresowych. Decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące wydaje starosta, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności (art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami).

Od 3 czerwca 2026 roku obowiązują również nowe zasady redukcji punktów karnych. Rozporządzenie wymienia naruszenia, za które punkty można zmniejszyć po szkoleniu, i nie ma w tym wykazie przekroczeń prędkości o więcej niż 30 km/h. Punktów za takie naruszenia nie da się więc zredukować.

Zobacz też: Nowy taryfikator mandatów. Najważniejsze informacje

Mandat z fotoradaru nie jest nakładany automatycznie na właściciela pojazdu. Najpierw organ musi ustalić, kto kierował samochodem, i dopiero po tym może wystawić mandat karny.

Gdy do Twojego domu dotrze wezwanie z CANARD, masz trzy możliwości: wskazać siebie jako kierującego, wskazać inną osobę albo złożyć oświadczenie o niewskazaniu osoby, której powierzyłeś pojazd. Trzecia opcja jest jednak odrębnym wykroczeniem – w sprawach o przekroczenie prędkości grzywna wynosi wtedy nie mniej niż 800 zł. Sam mandat za prędkość to od 50 zł do 2 500 zł, a w recydywie do 5 000 zł, dlatego najprościej po prostu zdjąć nogę z gazu.

Mandat nie musi być jedynym kosztem nadmiernej prędkości. Jeśli zbyt szybka jazda skończy się kolizją, dochodzą naprawa uszkodzonych aut, a czasem także koszty leczenia i odszkodowania dla poszkodowanych. Nie musisz pokrywać ich z własnej kieszeni, bo świadczenia dla osób poszkodowanych wypłacane są z OC posiadacza pojazdu sprawcy. OC nie obejmuje jednak szkód w samochodzie sprawcy. Naprawę własnego auta może pokryć dobrowolne AutoCasco, które w LINK4 jest zawierane w formule All Risk w pakiecie z OC. Oznacza to, że ubezpieczenie obejmuje szkody powstałe wskutek wszelkich nagłych i nieprzewidzianych zdarzeń, z wyjątkiem sytuacji wyraźnie wyłączonych z ochrony w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU). Sprawdź kalkulator OC i oblicz swoją składkę! Możesz też zadzwonić pod numer (22) 444 44 23 lub spotkać się z agentem współpracującym z LINK4.

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1971/114/text.html,
2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2001/1148/text.html,
3. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1251/text.html,
4. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń (taryfikator mandatów): https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2021/2484/text.pdf,
5. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2026 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/724/text.pdf,
6. Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym – informacje i mapa urządzeń: https://www.canard.gitd.gov.pl/cms/web/guest/o-nas/mapa-urzadzen,
7. Komunikat GITD dotyczący próby wyłudzeń – fałszywe wiadomości SMS: https://www.gov.pl/web/gitd/uwaga-komunikat-dotyczacy-proby-wyludzen--falszywe-wiadomosci-sms.