Regulacja luzów zaworowych – instrukcja krok po kroku

Luz zaworowy to niewielka przerwa między trzonkiem zaworu a naciskającym go elementem, np. końcówką dźwigni zaworowej bądź krzywką wałka rozrządu. Występuje, gdy zawór jest w pozycji zamkniętej.

Luz zaworowy wpływa na poprawne otwieranie i zamykanie zaworów. Bez niego silnik nie mógłby prawidłowo pracować. Wysokie temperatury wytwarzane podczas pracy silnika wpływają na poszczególne elementy jednostki napędowej, w tym zawory. Pod wpływem wysokiej temperatury zawory się wydłużają – to rozszerzalność cieplna – dlatego potrzebują wolnej przestrzeni, aby mogły się prawidłowo domykać. Ową przestrzenią są właśnie luzy zaworowe.

Z czasem poszczególne elementy układu rozrządu się zużywają, a przylgnie zaworów i gniazd wycierają, przez co wartość luzu się zmienia. Dlatego luzy trzeba okresowo sprawdzać. Luz zaworowy powinien mieć jednak odpowiednią wartość, ponieważ jeśli jest za duży lub zbyt mały, wpływa negatywnie na kondycję jednostki napędowej.

Duże luzy zaworowe – czym się charakteryzują?

Luz, który jest za duży, objawia się poprzez charakterystyczny metaliczny hałas występujący podczas pracy silnika oraz szybkie zużycie zaworów, krzywek, wałka rozrządu oraz dźwigienek. Skutkuje opóźnionym otwieraniem zaworów i gorszym napełnianiem cylindrów.

Co oznacza mały luz zaworowy?

Z kolei, jeśli w Twoim silniku luz jest niewystarczający, zawór nie będzie się domykać, a spadek ciśnienia w komorze spalania zaburzy pracę silnika. Zawory nie będą stykać się z odpowiednimi gniazdami, przez co się nie schłodzą i w efekcie wzrośnie ich temperatura. W ostateczności może to doprowadzić do przegrzania grzybka zaworu, spadku mocy jednostki napędowej, słabnięcia ciepłego silnika, nieregularnej pracy na wolnych obrotach i konieczności kosztownej naprawy u mechanika.

Przeczytaj także: Awaria skrzyni biegów – co robić? Wszystko o naprawie

Zazwyczaj cena tej czynności serwisowej mieści się w przedziale od 150 do 800 zł, choć może sięgać nawet ok. 1 000 zł przy skomplikowanej konstrukcji. Cena zależy od rodzaju jednostki napędowej, złożoności dostępu do mechanizmu rozrządu, metody regulacji luzów zaworowych i warsztatu samochodowego, jaki wybierzesz.

Istnieje możliwość przeprowadzenia procedury samodzielnie, co znacznie obniża koszty i tak naprawdę redukuje je do ceny podstawowych narzędzi, szczelinomierza i nowej uszczelki pokrywy zaworów. Pamiętaj jednak, że regulacji luzów zaworowych nie zawsze da się przeprowadzić samodzielnie – np. regulacja płytkowa wymaga zwykle demontażu wałków rozrządu. Czasami potrzebna okazuje się pomoc fachowca. Jeśli więc nie czujesz się na siłach, by dokonać ustawiania luzu, to lepiej udaj się do pobliskiego mechanika i poproś go o wykonanie usługi. Unikniesz w ten sposób przypadkowych uszkodzeń, mogących mieć duży wpływ na cały silnik.

W wielu produkowanych współcześnie samochodach luzy zaworowe kasują samoczynnie hydrauliczne popychacze. Regulacja ręczna nie jest w nich zazwyczaj wymagana. Niektórzy producenci, np. Honda czy Toyota, stosowali bądź nadal stosują w niektórych jednostkach regulację śrubową (mechaniczną). Luz ustawia się w niej, obracając śrubę regulacyjną w dźwigience i blokując ją nakrętką kontrującą. W przypadku starszych pojazdów sytuacja może być jednak zupełnie inna i zmieniać się z każdym producentem. Na przykład, występująca w niektórych pojazdach regulacja płytkowa wymaga precyzyjnego pomiaru, demontażu wałków rozrządu i montażu płytki o odpowiedniej grubości nad lub pod szklanką zaworową.

Liczba zaworów na cylinder nie przesądza o rodzaju regulacji. Rozwiązanie zastosowane w Twoim silniku sprawdzisz w książce serwisowej lub instrukcji obsługi.

Przeczytaj także: Dwumasa – co to jest i jak rozpoznać awarię?

Sama regulacja śrubowa luzów zaworowych jest czynnością stosunkowo prostą, która nie wymaga dostępu do specjalistycznych i niedostępnych narzędzi oraz umiejętności zarezerwowanych tylko dla profesjonalnych mechaników. 

Ustawianie luzów zaworowych zacznij od zgromadzenia potrzebnych przedmiotów:

• klucze nasadowe,
• śrubokręt,
• szczelinomierz,
• nowa uszczelka pokrywy zaworów. 

Gdy zdobędziesz narzędzia, możesz zacząć ustawianie luzu zaworowego. Pierwsza czynność to schłodzenie silnika i zdjęcie pokrywy zaworów. Odepnij zatem kable i cewki zapłonowe, zdejmij pierścień zaciskowy, który przytrzymuje rurę dolotową przy jednostce napędowej, i usuń wąż odpowietrzający, a następnie ściągnij pokrywę zaworów. Ściągnięcie pokrywy zaworów w większości przypadków nie sprawia problemów, ale w razie trudności możesz ją delikatnie opukać gumowym młotkiem albo ręką.

Następnie ustaw tłok pierwszego cylindra w górnym martwym punkcie (GMP) suwu sprężania. Wał korbowy obracaj kluczem nasadowym założonym na śrubę mocującą – razem z kołem pasowym – zgodnie z kierunkiem obrotów silnika, aż znacznik na kole pasowym (w wielu silnikach jest to znaczek T) zrówna się ze znacznikiem na obudowie rozrządu. W tym położeniu oba zawory pierwszego cylindra są zamknięte, a krzywki wałka rozrządu nie naciskają na dźwigienki. Pozostałe cylindry regulujesz kolejno, zmieniając położenie wału korbowego zgodnie z cyklem zapłonu – w silnikach czterocylindrowych zwykle 1-3-4-2.

Teraz możesz przejść do właściwego ustawiania. Regulacja luzów zaworowych zazwyczaj odbywa się poprzez pracę z kluczem i śrubokrętem. Wartość luzów zaworowych w danym momencie sprawdzisz przy pomocy szczelinomierza, mierząc przestrzeń między trzonkiem zaworu i drugim końcem dźwigni. Szczelinomierz o odpowiedniej grubości powinien przechodzić z lekkim oporem. Jeśli luz jest inny, poluzuj nakrętkę kontrującą, ustaw luz i dokręć nakrętkę. Śruba regulacyjna musi być przy tym przytrzymywana śrubokrętem, żeby nie zmienić ustawienia. Po dokręceniu sprawdź wartości luzów ponownie.

Jeśli zabierasz się za ustawienie luzu zaworowego, to pamiętaj, by dokonywać tego na zimnym silniku. Co ważne, zawory ssące i wydechowe mają różne luzy – na zaworach wydechowych są one zwykle większe – a ich wartości zależą od modelu silnika. Wszelkie niezbędne informacje na temat tej kwestii znajdziesz w książce serwisowej. Jeśli ich tam nie ma, sprawdź je w dokumentacji serwisowej producenta lub zapytaj w ASO. Orientacyjnie luz zaworu dolotowego wynosi często ok. 0,2 mm, a wylotowego ok. 0,25–0,3 mm, ale ustawianie luzów według wartości orientacyjnych jest ryzykowne.

Po wyregulowaniu zaworów dolotowych i wylotowych możesz zamontować pokrywę zaworów z uszczelką, pierścień zaciskowy, wąż odpowietrzający, kable oraz cewki zapłonowe. Przy okazji warto też dokładnie oczyścić gniazda świec i zdemontowaną pokrywę zaworów. Po uruchomieniu silnika posłuchaj, czy pracę silnika nie zakłóca metaliczny hałas.

W silnikach z hydraulicznymi popychaczami luzów się nie reguluje – jeśli słychać stukanie, zwykle oznacza to zużyte popychacze lub problem z olejem. Okresowej kontroli wymagają natomiast silniki z regulacją płytkową. Wymiana płytek odpowiedniej grubości zwykle wymaga demontażu wałków rozrządu, dlatego zajmują się tym warsztaty.

Skoro wiesz już, jak ustawić luz zaworowy, czas przejść do określenia częstotliwości wykonywania tej czynności konserwującej silnik. Wiele zależy tutaj od modelu samochodu. W niektórych przypadkach wystarczy regulacja przy okazji wymiany paska rozrządu, a w innych producent zaleca kontrolę w krótszych odstępach – interwał znajdziesz w książce serwisowej. Silniki z instalacją LPG często wymagają regulacji luzów zaworowych nawet dwa razy częściej niż jednostki bez tego typu modyfikacji.

Wiesz już, jak sprawdzić luzy zaworowe i zadbać o dobrą kondycję silnika. Równie ważne jest odpowiednie ubezpieczenie, które pomoże pokryć finansowe skutki zdarzeń na drodze. Obowiązkowe OC chroni Cię przed finansowymi skutkami szkód wyrządzonych innym uczestnikom ruchu, a dobrowolne ubezpieczenie AC obejmuje szkody we własnym aucie. Jeśli samochód zostanie uszkodzony, np. w kolizji z Twojej winy, albo skradziony, możesz liczyć na wypłatę odszkodowania.

Najważniejszą zasadą podczas wyboru ubezpieczenia komunikacyjnego jest dokładne sprawdzenie jego zakresu. Przed zakupem przeczytaj OWU, czyli Ogólne Warunki Ubezpieczenia. Znajdziesz w nich pełny zakres ochrony oraz informacje o wyłączeniach odpowiedzialności.

Pamiętaj, że AC nie obejmuje awarii pojazdu ani szkód wynikających z naturalnego zużycia lub niewłaściwej konserwacji – a do takich może doprowadzić źle ustawiony luz zaworowy. Na wypadek awarii w trasie warto rozważyć dobrowolne ubezpieczenie Auto Assistance, które możesz kupić wraz z OC i OC AC. Gdy awaria unieruchomi auto, możesz liczyć m.in. na naprawę na miejscu lub holowanie w ramach limitów wybranego wariantu.

Przeczytaj także: Zawór EGR. Co to jest, jak działa i jak go wyczyścić?

Wiesz już, czym jest regulacja luzów zaworowych, jak sprawdzić luzy zaworowe oraz jak ustawić luz zaworowy. Samodzielna regulacja wymaga jednak wprawy i dokładności, a w silnikach z regulacją płytkową lepiej powierzyć ją warsztatowi. Zanim zajmiesz się regulacją zaworów w silniku, upewnij się, że masz dostęp do potrzebnych narzędzi oraz szczelinomierza. Bez niego nie określisz bowiem wartości szczelin i nie sprawdzisz, jakiej regulacji dokładnie potrzebują zawory.

Jeśli szukasz pasującego do Twoich potrzeb ubezpieczenia komunikacyjnego, skorzystaj z kalkulatora LINK4, porozmawiaj z doradcami pod numerem 22 444 44 23 lub spotkaj się z agentem współpracującym z LINK4. 

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.