Gdzie nie trzeba paszportu? Lista państw, do których pojedziesz na sam dowód osobisty

Obywatele Polski mogą poruszać się bez paszportu, wyłącznie na podstawie dowodu osobistego, po terytorium całej Unii Europejskiej. Wynika to z dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich. Jej art. 5 mówi wprost, że obywatel Unii ma prawo wjazdu na terytorium innego państwa członkowskiego na podstawie ważnego dowodu osobistego lub paszportu, bez konieczności uzyskania wizy wjazdowej czy wyjazdowej. Zasadę tę potwierdza też rozporządzenie (UE) 2019/1157.

Dodatkowo bez paszportu można poruszać się także po krajach strefy Schengen, która obejmuje obecnie 29 krajów – 25 państw UE oraz 4 państwa spoza Unii (Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię). Polska stała się członkiem Schengen 21 grudnia 2007 roku, wraz z ośmioma innymi krajami: Czechami, Węgrami, Estonią, Litwą, Łotwą, Maltą, Słowacją i Słowenią.

Jeśli planujesz dłuższą trasę samochodem po Europie, sprawdź też, jak wygląda podróż samochodem do Włoch oraz trasę z Polski do Chorwacji – opisujemy w nich, czego jeszcze będziesz potrzebować poza samym dokumentem tożsamości.

Kraje, do jakich obywatel Polski może wjechać tylko na dowód osobisty, to:

• Austria,
• Belgia,
• Bułgaria,
• Chorwacja,
• Cypr,
• Czechy,
• Dania,
• Estonia,
• Finlandia,
• Francja,
• Grecja,
• Hiszpania,
• Holandia,
• Irlandia (członek UE spoza Schengen, ale honoruje dowód osobisty),
• Islandia (Schengen, spoza UE),
• Liechtenstein (Schengen, spoza UE),
• Litwa,
• Luksemburg,
• Łotwa,
• Malta,
• Niemcy,
• Norwegia (Schengen, spoza UE),
• Portugalia,
• Rumunia,
• Słowacja,
• Słowenia,
• Szwajcaria (Schengen, spoza UE),
• Szwecja,
• Węgry,
• Włochy.

To 27 krajów Unii Europejskiej powiększone o 4 państwa Schengen spoza UE (Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria) – łącznie 31 kierunków wewnątrz Europy, do których dowód osobisty w pełni wystarczy.

Lista kierunków dostępnych na dowód osobisty nie kończy się na Unii Europejskiej i Schengen. Kilka państw bałkańskich jednostronnie zniosło wymóg paszportu dla obywateli UE. 

Albania bez paszportu

Do Albanii wjedziesz na podstawie dowodu osobistego, paszportu lub paszportu tymczasowego. Dokument powinien być ważny jeszcze co najmniej 90 dni po planowanym powrocie – tak wynika z informacji polskiej placówki dyplomatycznej w Tiranie. 

Czarnogóra bez paszportu

Podobnie jest w Czarnogórze, gdzie na dowód osobisty można przebywać do 30 dni, a dłuższy pobyt wymaga już paszportu, o czym informuje ambasada RP w Podgoricy. 

Bośnia i Hercegowina oraz Serbia bez paszportu

Zarówno do Bośni i Hercegowiny, jak i do Serbii wjedziesz na podstawie ważnego dowodu osobistego na pobyt turystyczny do 90 dni.

Macedonia Północna bez paszportu

Na dowód wjedziesz też do Macedonii Północnej, z zastrzeżeniem, że dokument musi być ważny co najmniej 3 miesiące od planowanej daty wyjazdu z tego kraju, jak wskazuje strona rządowa polskiej placówki w Skopje.

Turcja bez paszportu dla Polaków

Turcja w zdecydowanej większości nie leży w kontynentalnej Europie, ale pozostaje jednym z ulubionych kierunków Polaków. Od kwietnia 2022 roku obywatele Polski mogą wjeżdżać tam w celach turystycznych lub tranzytowych na podstawie samego dowodu osobistego. Warto upewnić się, że dokument jest ważny przez cały okres pobytu (zaleca się min. 60 dni ważności od daty wjazdu). Osoby przekraczające granicę na dowód otrzymują papierowe potwierdzenie wjazdu, które należy zachować do momentu opuszczenia kraju.

Pamiętaj, że aplikacja mObywatel nie zastępuje fizycznego dokumentu przy kontroli granicznej.

Jako obywatel Polski nie potrzebujesz paszportu, aby wjechać do francuskich departamentów i regionów zamorskich (DROM), czyli na Martynikę, Gwadelupę, Gujanę Francuską, Reunion i Majottę. Formalnie stanowią one integralną część Republiki Francuskiej, dlatego obowiązują tam takie same zasady wjazdu jak w kontynentalnej Francji.

Potwierdza to oficjalna strona polskiej placówki dyplomatycznej we Francji. Wprost wskazuje, że dowód osobisty jest akceptowanym dokumentem podróży na tych terytoriach. Jednocześnie zaleca zabranie ze sobą paszportu – ze względu na wymogi niektórych linii lotniczych i promowych oraz na wypadek zmiany planu podróży lub tranzytu przez terytorium innych państw. 

Inaczej jest w przypadku francuskich wspólnot zamorskich (Collectivités d'outre-mer). W Polinezji Francuskiej dowód osobisty nie jest akceptowany jako dokument podróży – obowiązuje wyłącznie paszport, ważny co najmniej 3 miesiące od planowanej daty opuszczenia wysp. 

Jeśli trasa prowadzi przez Stany Zjednoczone (np. z przesiadką w Los Angeles), dochodzi dodatkowy wymóg: elektroniczna autoryzacja ESTA lub wiza amerykańska, niezależnie od zasad obowiązujących w samej Polinezji.

Poza Europą sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Zdecydowana większość krajów pozaeuropejskich – od Stanów Zjednoczonych, przez kraje Azji, po większość Afryki i Ameryki Południowej – wymaga od polskich turystów paszportu, a często również wizy lub elektronicznego zezwolenia na wjazd. 

Dotyczy to również popularnych kierunków egzotycznych, takich jak Tajlandia, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Meksyk czy Dominikana.

Gdzie w Europie potrzebny jest paszport?

Nie wszystkie kraje leżące w Europie akceptują polski dowód osobisty. Najbardziej znanym przykładem jest Wielka Brytania, która po brexicie i zakończeniu okresu przejściowego wymaga od obywateli UE paszportu przy każdym wjeździe.

Paszport będzie konieczny również przy podróżach do państw europejskich niebędących członkami UE ani Schengen, które nie zawarły umów o honorowaniu dowodów (np. Białoruś czy Rosja).

Osobną kwestią są loty oraz przejazdy tranzytowe. Jeśli trasa prowadzi przez kraj spoza UE i strefy Schengen, przewoźnik lub służby graniczne mogą wymagać paszportu – nawet jeśli kraj docelowy akceptuje dowód osobisty.

Dlatego przy złożonych trasach – zwłaszcza z kilkoma przesiadkami lub przejazdem przez kilka państw – warto zabrać ze sobą oba dokumenty i przechowywać je w osobnych miejscach.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz.U. z 2010 r. Nr 167, poz. 1131 ze zm.), dowód osobisty uprawnia do przekraczania granic: 

• państw członkowskich Unii Europejskiej,
• państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego niebędących członkami UE (Islandia, Liechtenstein, Norwegia),
• państw spoza EOG, których obywatele korzystają ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych z UE i jej państwami członkowskimi (Szwajcaria),
• państw, które jednostronną decyzją uznały ten dokument za wystarczający do przekroczenia granicy (m.in. Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Macedonia Północna, Serbia czy Turcja).

Uwaga! W języku potocznym często mylone są dwie osobne kwestie:

• prawo wjazdu na podstawie dowodu osobistego (wynikające z dyrektywy 2004/38/WE oraz wspomnianej ustawy krajowej)
• zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych w ramach strefy Schengen.

Pierwsze dotyczy całej Unii Europejskiej – również Cypru i Irlandii, które nie należą do strefy Schengen, a mimo to honorują polski dowód osobisty. Drugie odnosi się wyłącznie do państw strefy Schengen i oznacza, że na ich granicach wewnętrznych co do zasady w ogóle nie przeprowadza się odprawy granicznej.

Paszport ma inny status prawny. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 350 ze zm.), jest to dokument uprawniający do przekraczania granicy oraz potwierdzający obywatelstwo polskie i tożsamość posiadacza. 

W odróżnieniu od dowodu osobistego spełnia międzynarodowe standardy dokumentów podróży określone przez ICAO (dokument nr 9303), dzięki czemu jest rozpoznawany jako dokument tożsamości praktycznie przez wszystkie państwa świata. Samo posiadanie paszportu nie zwalnia jednak z obowiązku spełnienia pozostałych wymogów wjazdowych danego kraju – może to być wiza, elektroniczne zezwolenie na wjazd czy minimalny okres ważności dokumentu liczony od dnia planowanego wjazdu lub wyjazdu.

• Sprawdź, czy dowód będzie ważny jeszcze przez wymagany okres po planowanym wyjeździe z danego kraju. Przykładowo Albania i Macedonia Północna wymagają ważności dokumentu przez co najmniej 90 dni od daty wyjazdu.
• Upewnij się, że dokument jest nieuszkodzony, czytelny i zawiera aktualne dane. Zwróć uwagę na pęknięcia warstwy plastikowej, wytarty chip i nieaktualne dane po zmianie nazwiska.
• Zabierz fizyczny dokument – aplikacja mObywatel nie jest honorowana za granicą. Podczas wjazdu do Turcji na podstawie dowodu osobistego otrzymasz papierowe potwierdzenie wjazdu – należy je zachować do momentu opuszczenia kraju.
• Sprawdź wymogi przewoźnika przed zakupem biletu lotniczego. Linia lotnicza może wymagać paszportu przy przesiadce, nawet jeśli kraj docelowy honoruje dowód.
• Zapewnij dziecku własny, ważny dokument tożsamości. Wniosek o dowód osobisty dla dziecka może złożyć jedno z rodziców – zrób to z odpowiednim wyprzedzeniem.

Nawet krótki wyjazd do sąsiedniego kraju Unii Europejskiej może wiązać się z nieprzewidzianymi wydatkami na leczenie w przypadku nagłego zachorowania lub nieszczęśliwego wypadku.  Co prawda w większości państw, do których wjedziesz bez paszportu (głównie tych należących do UE czy EOG), obowiązuje EKUZ. Karta ta uprawnia polskiego podróżnika do korzystania z lokalnej ochrony zdrowia na takich samych zasadach jak rezydenci danego państwa. 

Nie wszędzie oznacza to jednak brak dopłat – jak wskazuje portal pacjent.gov.pl:

• we Francji z EKUZ i tak zapłacisz około 30% honorarium lekarza,
• w Niemczech doliczysz sobie 10 euro za każdy dzień pobytu w szpitalu.

A to tylko przykłady!

Właśnie dlatego przed wyjazdem warto wykupić ubezpieczenie kosztów leczenia i pomocy assistance w LINK4, pamiętając o wyborze odpowiedniego wariantu terytorialnego („Europa i basen Morza Śródziemnego” lub „Świat”). Dzięki niemu w razie wypadku lub nagłego zachorowania możesz skontaktować się z centrum alarmowym, a ubezpieczyciel pomoże Ci zorganizować pomoc oraz pokryje uzasadnione koszty do wysokości wybranej sumy ubezpieczenia (przy wyjeździe zagranicznym to od 50 000 zł do 2 000 000 zł).

W ramach ubezpieczenia kosztów leczenia LINK4 pokryje udokumentowane wydatki:

• niezbędnych badań i zabiegów ambulatoryjnych, zakup leków i środków opatrunkowych oraz konsultacje lekarskie z dojazdem lekarza do miejsca Twojego pobytu,
• hospitalizacji obejmującej leczenie, zabiegi i operacje, których nie można odłożyć do powrotu do Polski,
• leczenia stomatologicznego w przypadku ostrego bólu lub stanu zapalnego (do 150 euro),
• transportu do najbliższego szpitala i transportu powrotnego do miejsca pobytu, a jeśli placówka nie zapewnia odpowiedniej opieki – transportu między placówkami medycznymi,
• kontynuacji leczenia następstw nieszczęśliwego wypadku już w Polsce – do 5000 zł, w tym rehabilitację do 1000 zł,

Oprócz tego w ramach assistance zapewniamy także:

• całodobowy kontakt z centrum alarmowym, pomoc informacyjną (np. w sprawach medycznych, komunikacyjnych czy wizowych) oraz przekazanie pilnej wiadomości bliskiej osobie,
• transport medyczny do Polski (do szpitala najbliższego Twojemu miejscu zamieszkania albo bezpośrednio do domu) – świadczenie to realizujemy, gdy w związku z nagłym zachorowaniem lub nieszczęśliwym wypadkiem wymaga tego Twój stan zdrowia, a wcześniej zaplanowany środek transportu nie może być wykorzystany,
• zwrot wydatków w razie opóźnienia lotu o co najmniej 6 godzin (do 150 euro) na zakup artykułów spożywczych oraz niezbędne zakwaterowanie, a także przy opóźnieniu bagażu o ponad 6 godzin (do 150 euro) – na zakup niezbędnych środków higieny osobistej, leków oraz artykułów spożywczych.

Jeśli wybierasz się w podróż własnym samochodem, ubezpieczenie turystyczne w LINK4 możesz rozszerzyć o Auto Assistance Standard. Obejmuje ono pomoc techniczną w razie awarii lub wypadku (w tym holowanie pojazdu do 200 km). Ponadto, gdy naprawa auta na miejscu nie jest możliwa tego samego dnia, a LINK4 zorganizuje jego odholowanie, możesz wybrać jedno z trzech świadczeń: wynajem samochodu zastępczego w razie wypadku lub kradzieży (do 4 dni), nocleg w hotelu (1 doba) albo dalszy transport dla kierowcy i pasażerów. 

To rozwiązanie sprawdzi się zarówno podczas typowej podróży po Europie, jak i przy dłuższej trasie łączącej kilka państw.

Dowód osobisty wystarczy do podróży po krajach Unii Europejskiej oraz państwach Schengen spoza UE. Ten sam dokument otworzy Ci też drzwi do Albanii, Czarnogóry, Macedonii Północnej i Turcji, a nawet na karaibskie plaże Martyniki czy Gwadelupy, które stanowią integralną część Francji.

Paszport zostaje jednak niezbędny w trzech sytuacjach: 

• przy podróżach poza Europę (z wyjątkiem nielicznych terytoriów zamorskich UE),
• w Wielkiej Brytanii,
• przy bardziej złożonych trasach z przesiadkami poza Schengen.

Przed wyjazdem sprawdź więc:

• czy dowód pokryje wymagany zapas ważności w danym kraju (np. 90 dni w Albanii i Macedonii Północnej),
• czy dokument jest nieuszkodzony i czytelny,
• czy Twój przewoźnik nie ma własnych, bardziej restrykcyjnych zasad. 

Przed podróżą warto wykupić ubezpieczenie turystyczne w LINK4. Nawet krótki wyjazd może zakończyć się rachunkiem, którego nie pokryje sama EKUZ.

Ubezpieczenie możesz kupić:

• online – za pomocą naszego kalkulatora,
• telefonicznie – dzwoniąc pod numer 22 444 44 23,
• stacjonarnie – u agenta współpracującego z LINK4. 

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Źródła:

1. Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32004L0038
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1157 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie poprawy zabezpieczeń dowodów osobistych obywateli Unii, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32019R1157
3. Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz.U. z 2010 r. Nr 167, poz. 1131 ze zm.), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20101671131
4. Ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 350 ze zm.), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220000350
5. Your Europe – Dokumenty podróży w przypadku obywateli Unii, https://europa.eu/youreurope/citizens/travel/entry-exit/eu-citizen/index_pl.htm
6. Polska w Albanii – Praca i pobyt (Portal Gov.pl), https://www.gov.pl/web/albania/praca-i-pobyt
7. Polska w Czarnogórze – Warunki wjazdu (Portal Gov.pl), https://www.gov.pl/web/czarnogora/warunki-wjazdu
8. Polska w Macedonii Północnej – Informacje dla podróżujących (Portal Gov.pl), https://www.gov.pl/web/macedoniapolnocna/idp
9. Polska w Turcji – Porady dla podróżujących i przebywających w Turcji (Portal Gov.pl), https://www.gov.pl/web/turcja/porady-dla-podrozujacych-i-przebywajacych-w-turcji