Norwegia samochodem – jak zaplanować trasę przez fiordy? Koszty, promy i przepisy

• Opłaty drogowe w Norwegii pobiera automatyczny system AutoPASS – na bramkach automatycznie odczytywane są tablice rejestracyjne,
• Promy przez fiordy stanowią część dróg krajowych i regionalnych, a rabat na przeprawę może sięgać nawet 50% – pod warunkiem że masz tzw. tag i konto z przedpłatą w systemie AutoPASS ferje,
• Jesienią 2026 r. rusza modernizacja Tunelu Lærdal – najdłuższego tunelu drogowego świata – i przez kilka kolejnych lat obiekt będzie zamykany nocami,
• Polskie ubezpieczenie OC jest ważne na drogach w Norwegii, natomiast zakres ochrony AC oraz Assistance warto wcześniej sprawdzić w OWU swojego ubezpieczyciela.

Najlepsze warunki do podróży po fiordach panują od czerwca do września. Większość sezonowych dróg widokowych jest wtedy otwarta, choć pogoda w górach wciąż bywa zmienna. Musisz jednak wziąć pod uwagę, że terminy otwarcia poszczególnych tras różnią się co roku w zależności od tempa roztopów i warunków atmosferycznych. Jak informuje Nasjonale turistveger, trasa Geiranger-Trollstigen zwykle staje się przejezdna od połowy maja do października lub listopada – pamiętaj jednak o bieżącym sprawdzaniu przejezdności kultowego odcinka Trollstigen, który bywa wyłączany z ruchu ze względów bezpieczeństwa.

Lipiec i sierpień to szczyt sezonu – wtedy musisz liczyć się z najwyższymi cenami noclegów i kolejkami do promów. W czerwcu i wrześniu na drogach jest spokojniej, choć w wyższych partiach gór śnieg może spaść nawet latem. Przed każdym etapem samochodem po Norwegii sprawdzaj komunikaty Statens vegvesen o zamknięciach dróg, jazdach w kolumnie za pługiem i pracach w tunelach.

Do południowej Norwegii możesz dotrzeć przez Szwecję albo przez Danię. Wybierając trasę lądową przez Szwecję, ograniczysz liczbę przepraw promowych. Z kolei decydując się na rejs z duńskiego Hirtshals, znacznie skrócisz czas dojazdu do zachodniej części kraju.

Norwegia samochodem: trasa przez Szwecję

Do Norwegii przez Szwecję można dotrzeć dwoma głównymi trasami po przeprawie morskiej z Polski:

• po przypłynięciu ze Świnoujścia do Ystad należy jechać drogą E65 do Malmö, a następnie wjechać na E6, która prowadzi przez Helsingborg, Göteborg i przejście graniczne Svinesund do Oslo;
• z Karlskrony (rejs z Gdyni) trasa biegnie drogą E22 do Kristianstad, następnie drogą nr 21 w kierunku Helsingborga i dalej E6 przez Göteborg oraz Svinesund do Oslo.

Samochodem do Norwegii – wariant przez Danię

Alternatywą jest przejazd lądem przez Niemcy i Danię, a następnie mostem nad Sundem do Malmö, skąd dalsza droga do Oslo również prowadzi trasą E6. 

Inną opcją jest przejazd przez Niemcy do Hirtshals na północy Danii, skąd odpływają promy bezpośrednio do Norwegii. Jak podaje Color Line, rejs SuperSpeed 1 do Kristiansand trwa 3 godziny i 15 minut, a SuperSpeed 2 do Larvik – 3 godziny i 45 minut. 

Pamiętaj! Podczas odprawy musisz mieć pod ręką ważny dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport). Zgodnie z notyfikacją przekazaną Komisji Europejskiej Norwegia utrzymuje kontrole graniczne w portach przyjmujących promy ze strefy Schengen, między innymi w Oslo, Larviku, Kristiansand, Stavanger i Bergen.

Największą atrakcją wyprawy po Norwegii jest często sama trasa. 18 Narodowych Tras Turystycznych (Nasjonale turistveger), wyznaczonych przez Statens vegvesen, prowadzi do spektakularnych punktów widokowych zaprojektowanych przez uznanych architektów – od betonowych platform zawieszonych nad przepaściami po drewniane pomosty przy wodospadach.

Po drodze warto zatrzymać się m.in. w tych miejscach:

• Vøringsfossen – woda spada 182 metry w wąwóz Måbødalen, a stalowy mostek pozwala stanąć dokładnie nad krawędzią,
• Stegastein – zawieszona 30 metrów nad ziemią platforma z widokiem na Aurlandsfjord,
• Nærøyfjord – rejs z Gudvangen lub Flåm po fiordzie wpisanym razem z Geirangerfjordem na Listę światowego dziedzictwa UNESCO,
• Droga Atlantycka – malownicza trasa prowadząca przez serię mostów łączących wysepki na otwartym oceanie,
• Trollstigen – serpentyny wspinające się przez 11 zakrętów po ścianie doliny,
• Tunel Lærdal – najdłuższy tunel drogowy świata, z rozświetlonymi na niebiesko grotami co sześć kilometrów.

Miasta potraktuj jako odpoczynek od kierownicy. W Bergen możesz podziwiać zabytkowe drewniane kamienice Bryggen i odwiedzić targ rybny (Fisketorget), a w Ålesund zachwycisz się secesyjną architekturą odbudowaną po pożarze z 1904 roku. Natomiast w Stavanger będziesz spacerować wśród urokliwej białej zabudowy Starego Miasta (Gamle Stavanger). W każdym z tych miejsc samochód warto zostawić na parkingu i zwiedzać okolicę pieszo.

Ciekawostka! Rondo w tunelu w Norwegii 

Najbardziej znane rondo w tunelu w Norwegii znajduje się przy moście Hardanger, na trasie łączącej okolice Eidfjordu i Kinsarvik z Voss oraz Bergen.

Wielką zaletą wakacji w Norwegii planowanych na własną rękę jest to, że możesz samodzielnie wybrać trasę, noclegi i tempo podróży. Najpierw określ liczbę dni i wybierz jeden region, a później dopasuj do tej pętli dojazd, rezerwacje i budżet.

O czym pamiętać przy planowaniu podróży na własną rękę po Norwegii?

• Najpierw wybierz, jaką część kraju chcesz zwiedzić. Na pierwszy wyjazd dobrym kierunkiem jest zachód z Hardangerfjordem, Bergen i Sognefjordem.
• Następnie rozpisz noclegi tak, aby przez większość dnia spędzać za kierownicą 2-4 godziny, a nie przemieszczać się od rana do wieczora.
• W popularnych miejscach zarezerwuj nocleg wcześniej, zwłaszcza latem.
• Przed wyruszeniem warto zarejestrować zagraniczny samochód w systemie rozliczającym automatyczne opłaty drogowe. 

Ciekawą opcją wycieczki objazdowej po Norwegii jest trasa: Oslo – Hardangervidda – Hardanger – Bergen – okolice Sognefjordu. Jeśli masz tydzień, skup się na tym odcinku. Przy dwóch tygodniach możesz przedłużyć podróż o Geiranger, Ålesund i Drogę Atlantycką.

Ta trasa pokazuje 3 różne oblicza Norwegii – okolice Oslo, surowy płaskowyż i zielone zbocza opadające do fiordów. Oficjalny przewodnik turystyczny Norwegii radzi skoncentrować podróż na wybranym obszarze, ponieważ przejazd wąskimi i krętymi drogami zwykle trwa dłużej, niż wynikałoby z liczby kilometrów.

Po drodze możesz przejechać fragmentami Narodowych Tras Turystycznych. Część górskich odcinków zamyka się na zimę, a status dróg i promów może zmieniać się wraz z pogodą. Zostaw więc w planie zapas czasu na objazd albo późniejszą przeprawę.

Norwegia samochodem – 7 dni: jak ułożyć trasę?

W siedem dni możesz pokonać trasę Oslo – Geilo – Eidfjord – Bergen – Flåm/Aurland – Lærdal – Oslo. Po drodze odwiedzisz Hardangerviddę, Hardangerfjord, Bergen i okolice Nærøyfjordu, a jednocześnie znajdziesz czas na postoje i zwiedzanie.

Przykładowy plan podróży wygląda tak:

Cała pętla ma około 1000 km. Do siedmiu dni pobytu w Norwegii dolicz jeszcze czas potrzebny na dojazd z Polski i powrót.

Norwegia samochodem – 14 dni: jaki plan podróży wybrać?

Jeżeli planujesz spędzić 14 dni w trasie po Norwegii, warto wybrać trasę: Oslo – Hardangervidda – Hardanger – Bergen – Sognefjord – Sognefjellet – Geiranger – Ålesund – Droga Atlantycka – Lillehammer – Oslo. Cała pętla ma około 2100 km, co pozwala zaplanować krótsze odcinki, dni wolne od jazdy i spokojne wieczory nad fiordem.

Trasę przez Sognefjellet i Trollstigen wybierz w sezonie, gdy drogi są otwarte. Jeśli odcinek górski zostanie zamknięty, skorzystaj z trasy całorocznej lub objazdu.

Zachodnią Norwegię najwygodniej zwiedza się pętlą łączącą wybrzeże z górskimi przełęczami. Planując podróż, przyjmij średnią prędkość 50-60 km/h, bo kręte drogi, tunele i promy wydłużają przejazd bardziej, niż sugeruje liczba kilometrów. Pętla Kristiansand – Stavanger – Bergen – Sognefjord – Geiranger – Åndalsnes – Oslo zajmuje od 10 dni do dwóch tygodni.

Od Stavanger do Bergen – Ryfylke i Hardanger

Ze Stavanger wyjedziesz na wschód tunelem Ryfylke, najgłębszym podmorskim tunelem drogowym świata, który na dystansie 14,4 km schodzi 292 metry poniżej poziomu morza. Stąd jest bardzo blisko do Lysefjordu i szlaku na Preikestolen.

Dalej trasa wiedzie przez Hardanger, gdzie sady owocowe schodzą do samej wody, a przy drodze mijasz wodospady Låtefossen i Vøringsfossen – ten drugi spada z wysokości 182 metrów.

Sognefjord i przełęcz Aurlandsfjellet

Sognefjord to najdłuższy fiord Norwegii, a jego odnoga Nærøyfjord razem z Geirangerfjordem trafiła w 2005 r. na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako modelowy krajobraz fiordowy ze ścianami sięgającymi 1400 metrów nad poziom wody i głębokością do 500 metrów.

Z Lærdal do Aurland prowadzą dwie drogi: tunel oraz górska Aurlandsfjellet z platformą Stegastein. Według Statens vegvesen Tunel Lærdal liczy 24 509 metrów i pozostaje najdłuższym tunelem drogowym świata. Od jesieni 2026 roku przechodzi on modernizację, w trakcie której będzie zamykany nocami. Prace potrwają do przełomu lat 2030 i 2031, dlatego przejazd warto zaplanować za dnia.

Geiranger, Trollstigen i Droga Atlantycka

Serpentyny Ørnevegen odsłaniają Geirangerfjord z wodospadem Siedem Sióstr, a rejs promem do Hellesylt pozwala podziwiać strome ściany z poziomu wody. Dalej na północ czeka Trollstigen z 11 ostrymi zakrętami wspinającymi się po zboczu. Finał trasy stanowi Droga Atlantycka (Atlanterhavsvegen) – malownicza seria mostów przeskakujących między wysepkami na otwartym oceanie. Po drodze mija się również podmorski Tunel Atlantycki.

Z Polski najbardziej przewidywalna trasa lądowa prowadzi przez Szwecję: 

• trasą E4 do Luleå,
• następnie E10 przez Kirunę i Narvik aż na Lofoty. 

Druga opcja to przejazd przez Norwegię:

• drogą E6 do Bodø,
• z Bodø jest zaś całoroczny prom samochodowy do Moskenes.

Sam przejazd z Polski rozłóż na kilka dni z noclegami, a na Lofoty przeznacz przynajmniej 4-5 pełnych dni.

Po dotarciu na wyspy główną osią komunikacyjną jest droga E10. Narodowa Trasa Turystyczna Lofoten ma 230 km i biegnie między Raftsundet a miejscowością Å, a jej krótkie odnogi prowadzą do miejscowości: Grunnfør, Henningsvær, Eggum, Unstad, Utakleiv, Vikten oraz Nusfjord.

Na Lofotach zaplanuj dwa noclegi w rejonie Svolvær lub Henningsvær, dwa w okolicach Leknes oraz dwa w rejonie Reine, Hamnøy albo Moskenes.

W Norwegii nie obowiązują winiety. Opłaty drogowe (tzw. bompenger) są naliczane automatycznie podczas przejazdu przez punkty poboru opłat na wybranych drogach, mostach, w tunelach oraz przy wjazdach do miast. Pojazd nie zatrzymuje się przy bramce – system odczytuje elektroniczny nadajnik AutoPASS albo rejestruje numer tablicy rejestracyjnej.

Kierowca zagranicznego samochodu osobowego może wybrać jeden z trzech sposobów rozliczenia:

• Umowa AutoPASS i elektroniczny identyfikator – urządzenie zamawia się u uprawnionego dostawcy i montuje na przedniej szybie. Samochody osobowe (grupa taryfowa 1) otrzymują 20% rabatu na przejazdy przez większość punktów poboru opłat. Identyfikator należy zamówić przed wyjazdem, ponieważ nie jest on wydawany na granicy dla pojazdów lekkich;
• Eejestracja w Epass24 bez identyfikatora – podajesz dane pojazdu, w tym informacje o paliwie i emisjach. Nie otrzymujesz rabatu, ale system nalicza właściwą stawkę i nie dolicza kosztu ustalania właściciela samochodu;
• Przejazd bez umowy i rejestracji – kamery rejestrują numer rejestracyjny, a faktura jest wysyłana na adres właściciela pojazdu na podstawie danych z polskiego rejestru.

Elektroniczny identyfikator nie jest obowiązkowy w przypadku prywatnego samochodu osobowego, ale pozwala uzyskać rabaty i rozliczać przejazdy w ramach jednej umowy. Z kolei rejestracja w Epass24 to idealne rozwiązanie na jednorazowy wyjazd, gdy chcesz po prostu poprawnie opłacać rachunki bez zamawiania fizycznego urządzenia.

Norweskie limity prędkości należą do najbardziej rygorystycznych w Europie. Jak podaje Statens vegvesen, obowiązują dwa ogólne ograniczenia prędkości, które nie zawsze są przypominane znakami drogowymi:

• poza terenem zabudowanym – 80 km/h,
• w terenie zabudowanym – 50 km/h.

Na autostradach o najwyższym standardzie znaki dopuszczają 110 km/h – jest to maksymalna prędkość stosowana na norweskich drogach.

Brak znaków drogowych oznacza konieczność stosowania limitów ogólnych (50 lub 80 km/h) w zależności od tego, czy znajdujesz się w obszarze zabudowanym.

Wysokość mandatów za wykroczenia drogowe w Norwegii

Norweski taryfikator mandatów należy do najbardziej surowych w Europie. Według oficjalnego serwisu Lovdata w strefach z ograniczeniem do 60 km/h przekroczenie o 5 km/h oznacza mandat 1250 NOK, a o 10 km/h – 3350 NOK. 

Najwyższa kwota wystawiana w trybie uproszczonym sięga 16 700 NOK. Za korzystanie z telefonu komórkowego bez zestawu głośnomówiącego grozi kara 10 750 NOK, a łączna suma kar za kilka wykroczeń popełnionych jednocześnie może wynieść nawet 29 100 NOK. Przy poważniejszych naruszeniach przepisów sprawa trafia bezpośrednio do organów ścigania.

Największą pozycję w budżecie stanowi paliwo. Aby je oszacować, pomnóż całkowitą długość trasy przez średnie zużycie paliwa oraz cenę za litr, dodając zapas na lokalne dojazdy i objazdy. Ceny sprawdzisz w statystykach Statistisk sentralbyrå, które publikują średnie miesięczne stawki dla benzyny bezołowiowej 95 i oleju napędowego – ostatnio utrzymują się one w okolicach 20 NOK za litr.

Do tego dochodzą:

• przeprawy promowe,
• opłaty drogowe,
• opłaty parkingowe,
• koszty promów międzynarodowych (z Polski, Szwecji lub Danii).

Choć Norwegia nie jest członkiem Unii Europejskiej, należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Przed wyjazdem sprawdź zasięg terytorialny ubezpieczeń samochodu oraz zakres ochrony zdrowotnej dla siebie i pasażerów.

Ubezpieczenia komunikacyjne do Norwegii

Do wjazdu wystarczy ważne polskie OC. Jak wynika z zestawienia Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Norwegia znajduje się wśród państw porozumienia wielostronnego. Na wyjazd do Norwegii zabierz ze sobą dowód rejestracyjny i potwierdzenie zawarcia umowy OC.

Przykładowe dobrowolne ubezpieczenia komunikacyjne w LINK4 to

• Auto Casco  – ochrona działa w formule All Risks (od wszelkich ryzyk). Oznacza to, że ubezpieczyciel chroni Twój pojazd (a także znajdujący się w nim bagaż podręczny i foteliki dziecięce) w razie uszkodzenia, zniszczenia lub utraty na skutek wszelkich nagłych i nieprzewidzianych zdarzeń, w tym również kradzieży. Ochrona obowiązuje na terenie Europy, a więc również w Norwegii i krajach tranzytowych.
• Auto Assistance – to dobrowolne ubezpieczenie, którego głównym celem jest zorganizowanie i opłacenie pomocy technicznej, oraz logistycznej w przypadku kradzieży pojazdu lub jego unieruchomienia na skutek awarii, wypadku czy kradzieży części pojazdu. Norwegia znajduje się na liście krajów objętych ochroną. W wariancie Standard poza Polską przysługuje naprawa na miejscu do 1000 zł, holowanie po wypadku albo awarii do 200 km, samochód zastępczy na 4 dni po kradzieży lub wypadku, nocleg na dobę oraz transport kierowcy i pasażerów do 400 km. Pamiętaj, że w razie unieruchomienia pojazdu przysługuje Ci tylko jedno z trzech świadczeń: auto zastępcze, nocleg albo dalszy transport. W wariantach Plus i Komfort limity są wyższe – w wariancie Komfort holowanie po awarii za granicą sięga 750 km.
• NNW – to ubezpieczenie, z którego świadczenie przysługuje, gdy nieszczęśliwy wypadek spowoduje uszczerbek na zdrowiu albo śmierć ubezpieczonego lub jego pasażerów. O odszkodowanie możesz ubiegać się także, gdy wypadek miał miejsce na terenie Norwegii. 

Przeczytaj też: Czy OC działa za granicą? Wyjaśniamy

Ubezpieczenie turystyczne i EKUZ

Norwegia honoruje Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego, choć – jak przypomina pacjent.gov.pl – EKUZ uprawnia do leczenia na zasadach obowiązujących miejscowych ubezpieczonych, czyli z udziałem własnym pacjenta, i pomija koszty transportu do Polski.

Dlatego przed wyjazdem do Norwegii warto wykupić ubezpieczenie turystyczne w LINK4. Wybierz wariant terytorialny Europa i basen Morza Śródziemnego, który obejmuje kraje europejskie. W ramach ubezpieczenia kosztów leczenia ubezpieczyciel pokryje Twoje udokumentowane wydatki na:

• konsultacje lekarskie, badania i zabiegi ambulatoryjne oraz zakup przepisanych przez lekarza niezbędnych leków, środków opatrunkowych i pomocniczych (np. kul czy temblaka),
• hospitalizację – pod warunkiem jednak, że ze względu na Twój stan zdrowia leczenia nie można odłożyć do czasu powrotu do Polski,
• leczenie stomatologiczne w ostrych stanach bólowych lub zapalnych – do 150 euro na wszystkie zdarzenia w okresie ochrony,
• transport z miejsca wypadku albo nagłego zachorowania do najbliższego szpitala oraz między placówkami medycznymi,
• kontynuację leczenia następstw nieszczęśliwego wypadku już w Polsce – łącznie do 5000 zł, w tym koszty rehabilitacji do 1000 zł.

Z kolei przykładowe świadczenia w ramach pomocy assistance to:

• całodobowy dyżur i wsparcie telefoniczne Centrum Alarmowego,
• Twój medyczny transport powrotny do Polski (do szpitala najbliższego miejscu zamieszkania lub bezpośrednio do domu) – świadczenie to realizujemy, gdy w związku z nagłym zachorowaniem lub nieszczęśliwym wypadkiem wymaga tego Twój stan zdrowia, a wcześniej zaplanowany środek transportu nie może być wykorzystany.
• transport do następnego etapu podróży po zakończeniu leczenia szpitalnego – maksymalnie do wysokości 2000 euro,
• zakwaterowanie dla osoby towarzyszącej w hotelu, jeśli w wyniku nagłego zachorowania lub wypadku jesteś hospitalizowany za granicą dłużej niż 7 dni – do 100 euro za dobę, nie dłużej niż przez 7 dób hotelowych.

Jeżeli jedziesz własnym autem, rozważ dobrowolne rozszerzenie Auto Assistance Standard. Jest to specjalny dodatek, który zapewnia organizację i pokrycie kosztów pomocy, jeśli Twój pojazd zostanie skradziony lub unieruchomiony na skutek awarii, wypadku czy kradzieży jego części podczas wyjazdu. Norwegia znajduje się na liście krajów objętych tym rozszerzeniem. Świadczenia obejmują m.in. pomoc techniczną (naprawa na miejscu do 1000 zł, holowanie do 200 km). 

Sprawdź również: Assistance – holowanie za granicą w ramach ubezpieczenia

Podróż przez norweskie fiordy planuje się inaczej niż wyjazd na południe Europy: zamiast winiet rozliczasz pojedyncze przejazdy, a zamiast długich objazdów wsiadasz na prom. Przed wyjazdem do kraju fiordów sprawdź przejezdność górskich tras i zaplanuj etapy z odpowiednim zapasem czasu.

Zadbaj też o ochronę ubezpieczeniową dla siebie i pojazdu. Ubezpieczenie turystyczne w LINK4 kupisz przez:

• kalkulator online,
• telefonicznie – pod numerem 22 444 44 79
• u agenta współpracującego z LINK4. 

Ubezpieczenia komunikacyjne – OC, AC, Assistance i NNW – zawrzesz:

• przez kalkulator OC/AC
• dzwoniąc na naszą infolinię, na numer 22 444 44 23,
• u agenta współpracującego z LINK4.

Szczegółowe informacje o produktach, limitach i wyłączeniach, a także OWU dostępne są na stronie www.link4.pl.

Źródła:

1. Statens vegvesen, Tyre requirements, https://www.vegvesen.no/en/vehicles/own-and-maintain/tyre-requirements/
2. Statens vegvesen, E16 Lærdal Tunnel, https://www.vegvesen.no/en/road-projects/project/e16lardalstunnelen/
3. Statens vegvesen, Norwegian Scenic Routes, https://www.vegvesen.no/en/roads/Roads+and+bridges/National+tourist+routes/national-tourist-routes-in-norway
4. Statens vegvesen, Traffic information, https://www.vegvesen.no/en/traffic-information/traffic-information/
5. Nasjonale turistveger, Geiranger – Trollstigen, https://www.nasjonaleturistveger.no/en/routes/geiranger--trollstigen/
6. AutoPASS, Foreign vehicles, https://www.autopass.no/en/user/foreign-vehicles-2/
7. AutoPASS, Rates and discounts, https://www.autopass.no/en/user/rates-and-discounts/
8. AutoPASS-ferje, How to pay?, https://autopassferje.no/en/how-to-pay/
9. Euro Parking Collection, Norwegian road tolls, https://www.epcplc.com/norwegian_road_tolls
10. Lovdata, Forskrift om forenklet forelegg i vegtrafikksaker, https://lovdata.no/forskrift/1990-06-29-492
11. Regjeringen.no, Notification of a temporary reintroduction or prolongation of border control at internal borders – Norway, https://www.regjeringen.no/contentassets/80197702ddb144e8a016a040e656751f/notification-of-a-temporary-reintroduction-or-prolongation-of-border-control-at-internal-borders-norway.pdf
12. Statistisk sentralbyrå, Priser på drivstoff (tabela 09654), https://www.ssb.no/statbank/table/09654
13. UNESCO World Heritage Centre, West Norwegian Fjords – Geirangerfjord and Nærøyfjord, https://whc.unesco.org/en/list/1195/
14. Øresundsbron, The price for driving over the Øresund Bridge, https://www.oresundsbron.com/en/prices
15. Color Line, Denmark–Norway Ferry Facts, https://www.colorline.com/denmark-norway/facts
16. Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Mapa Systemu Zielonej Karty, https://pbuk.pl/system-zielonej-karty/mapa-systemu/
17. Pacjent.gov.pl, Zasady leczenia z EKUZ w poszczególnych krajach, https://pacjent.gov.pl/artykul/zasady-leczenia-z-ekuz-w-poszczegolnych-krajach